Weetjes

In een notendop

Vosselaar is een gemeente van Frankische oorsprong, omzoomd door bossen.  Na de vondst van een miraculeus Mariabeeld (volgens de legende) in 1220 werd Vosselaar een bekende bedevaartplaats.

bron Provant

Midden in het centrum van Vosselaar ligt een opmerkelijke groene zone: de Konijnenberg.
Deze sikkelvormige landduin ligt 36,33 meter boven de zeespiegel, wat hem tot de hoogste stuifduin van de Antwerpse Kempen maakt.  De Konijnenberg ligt uitgespreid over een lengte van 700 meter en een breedte van 70 tot 120 meter.  De hoogte van deze stuifduin van donkergele zavel wordt aangeduid met een hoogtepaal.
De berg en zijn groene omgeving (18 ha) werden door “Monumenten en Landschappen” beschermd en behoren grotendeels toe aan de gemeente.  De toegang tot het domein is dan ook vrij.
De Konijnenberg is zowel ’s zomers als in de winter een speelterrein voor groot en klein.
Af en toe worden er ook activiteiten georganiseerd. De berg is dan ook niet voor niets hét uithangbord van Vosselaar!

bron ocmw Vosselaar

Vosselaar, je wilt ‘r wonen

In het noordoosten van de provincie Antwerpen, tussen Beerse, Turnhout, Kasterlee en Lille ligt de gemeente Vosselaar (niet te verwarren met die andere Kempense gemeente aan de andere kant van Lille, Vorselaar).  Het toeristisch uithangbord van de gemeente is de Konijnenberg, een beschermde, sikkelvormige landduin die dient als een groene zone in het centrum van het dorp.  Wellicht is deze stuifduin met zijn 36 meter de hoogste van de Antwerpse Kempen.

De vos in Vos-selaar
Iets minder hoog (30 meter) is de Looypaal of Vossepaal, de scheidingspaal tussen drie gemeenten.  Deze eeuwenoude grenspaal heeft als aanduidingen een T (Turnhout) en B (Beerse) en voor Vosselaar zelf ligt er een sierlijke vossenstaart bovenop.  De vos is dan ook een mascotte voor de gemeente: zo kan men bij het onthaal van het gemeentehuis ‘chocoladen voskes’ kopen.  Dit zijn chocolaatjes met het embleem van een vos.

‘Messentrekkers’
De inwoners van Vosselaar zijn ook gekend als ‘messentrekkers’.  De oorsprong van deze bijnaam ligt op de Heieindekermis: iedere Vosselarenaar had wel ‘ne frank’ bij en een mes.
Een van die messentrekkers was bosbeheerder (‘boshuer’) Adriaen Ghys die in de eerste helft van de 17de eeuw dennen zaaide om verdere bestuiving van de zandige bodem tegen te gaan en ervoor te zorgen dat de dorpskom van Vosselaar gevrijwaard bleef.  Daarmee was de man een echte pionier, want het was pas in de tweede helft van de 18de de Overheid werd geadviseerd om de heide te herbossen.  Het bos waarin hij de mastbomen zaaide, het Grotenhoutbos, bestaat nog steeds en is sinds 2000 eigendom van het Vlaams Gewest.

bron belgium.be

De naam VOSSELAAR
De schrijfwijze van Vosselaar, op de Ferrariskaarten (anno 1771-1778) zie je ‘VORSSELAER’ staan, wisselde in de loop der tijd van Vosselaer (1356), Vorsterlaer (1383), Voirsselaar (1447), Vosselaer (1560) tot het huidige Vosselaar (1930).

De naam zou verwijzen naar een open plaats in het bos (= laar) waar vossen leven.  Een andere mogelijke verklaring is dat de “Vorsel”-namen afgeleid zouden zijn van “vork”, een oude benaming voor de den.  Dit zou een verwijzing betekenen naar het naaldbos, het meest geplante bostype in de streek.

Bron: IOE (Inventaris Onroerend Erfgoed)

Antwerpse Kempen
Antwerpse Kempen

Op natuurlijke wijze evolueerde de naam Taxandria naar de naam Kempen
De bij ons meest bekende oude streeknaam is Taxandria.  Een beetje op natuurlijke wijze evolueerde de naam Taxandria naar de naam Kempen.  Taxandria, dat ook voorkomt onder de naam Toxandria (zie kaart 1584) en Texandria, was de naam van een gouw of graafschap uit de Frankische tijd, een ‘pagus’ dus, net zoals we toen ook een ‘pagus Flandrensis’ en een ‘pagus Bragbatense’ hadden, naast vele andere.  Taxandria is als officiële streeknaam daarentegen wel verdwenen.  Taxandria was dus een historisch of staatkundig begrip.  Kempen, daarentegen is een natuurlijke omschrijving, een gebied met dezelfde fauna en flora, nooit een staatkundige eenheid.

Kaart van de oude Nederlanden in de Romeinse tijd.  Titel en vermelding Abraham Ortelius als cartograaf.
Deze kaart van de Nederlanden in de Romeinse tijd is de oudste in zijn soort.  Met het ontwerp hiervan schiep Ortelius een traditie die tot diep in de zeventiende eeuw zou voortduren.

Fragment uit: Belgii veteris typus ex conatibus geographicis Abrahami Ortelij, 1584

Kaart Abraham Ortelius
Kaart Abraham Ortelius 1584

ADAK graaft volledig ijzertijderf op in Vosselaar
Tijdens de maanden augustus en september (2006) voerde de Archeologische Dienst Antwerpse Kempen (ADAK) noodonderzoek uit op de verkaveling Lindenhoeve in Vosselaar.  Hierbij kwam een volledige plattegrond van een boerderij uit de Midden-IJzertijd aan het licht.
Om de sporen te vrijwaren voor vernieling werd een vlakdekkende opgraving uitgevoerd, waarbij zeven werkputten aangelegd werden met een totale oppervlakte van ongeveer 5000m². Hierbij kwam een volledige plattegrond van een boerderij aan het licht, vergezeld door zeven kleinere bijgebouwtjes en vier waterputten.  Vermoedelijk gaat het hier grotendeels om één bewoningsfase uit de Midden-IJzertijd (500-250v.Chr.).  In de sporen werden voornamelijk scherven gevonden van lokaal gemaakt handgevormd aardewerk.  Meest in het oog springend was de vondst van een nagenoeg volledig potje in een kuiltje bovenin een opgevulde waterput.

Waar, wanneer en in welke omstandigheden er een leefgemeenschap in ons dorp is ontstaan en gegroeid, is niet meer vast te stellen.
Recent archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat er in het noorden van Vosselaar, in de omgeving van de Lindenhoeve al in de ijzertijd (- 700 tot – 100) en mogelijk zelfs vroeger nederzettingen zijn geweest.  Maar in het begin van onze jaartelling verdween elke vorm van bewoning er.

Reconstructie van woningen in de ijzertijd.
Reconstructie van woningen in de ijzertijd.
Reconstructie van een kempens woonerf.
Reconstructie van een kempens woonerf.